Notatki, cytaty, powiedzenia, informacje. Wybór tekstów i komentarz: digitomek
Blog > Komentarze do wpisu

Konstytucja 3 Maja, czy jest co świętować?

Święto Konstytucji 3 Maja obchodzone jest w Polsce jako święto pierwszej konstytucji w Europie i drugiej konstytucji na świecie (po konstytucji USA), nasz wkład w światową demokracji i przykład, że my Polacy nie mamy się czego wstydzić, bo jesteśmy demokratami od wieków. Może jednak warto skorygować mit Konstytucji 3 Maja:

Warto jednak wczytać się w ten dokument i zapytać, czy mógłby on w jakikolwiek sposób przydać się dzisiaj inaczej, niż tylko świadectwo? Wszak konstytucja USA z tego samego czasu służy do dzisiaj. Konstytucja 3 maja była anachroniczna od samego początku, bo próbowała reformować anachroniczny twór polityczny, niezdolny do przekroczenia samego siebie.

Pytanie o konstytucję zadał Edwin Bendyk na blogu Antymatrix. Może więc nie warto przykładać zbyt wielkiego znaczenia do Konstytucji 3 Maja? Refleksje Bendyka powstały po lekturze eseju Istvána Bibó "Smutek małych państw środkowoeuropejskich? napisanego w latach 40 XX wieku (tytuł w wolnym tłumaczeniu EB). Z tej lektury płyną kolejne ważne wnioski:

W swym tekście zastanawiał się nad losami Polski, Węgier i Czech. Historia wcisnęła je między Zachód i Wschód, w tzw. ?trzeci region historyczny Europy?. Niby Zachód, ale peryferyjny, nie zawsze z własnej woli. Niemniej jednak zadziwia gorzka szczerość Węgra, który pokazuje jak bardzo anachroniczne i w istocie skazane na zagładę były systemy polityczne tych trzech państw i narodów. Zdobywaliśmy się jedynie na pomstowanie na krzywdy doznane od losu, nie dostrzegając, że tragiczna przyszłość wpisana była w decyzje podjęte gdzieś w XV i XVI wieku.

Oraz:

Refleksje Bibó wywołują dreszcze dzisiaj, gdy polski premier mówi o ?przyspieszającej historii?, a stanowiący jego zaplecze intelektualiści snują wizje odnowy Rzeczypospolitej w odwołaniu do tradycji szlacheckiego republikanizmu. W ślad za tym idą pomysły, że możliwa jest wybiórcza modernizacja, na zasadzie, że od Zachodu weźmiemy telefony komórkowe, internet i pieniądze, a w zamian go nawrócimy na jedyną słuszną wiarę. To już było, źle się skończyło.

Warto nad tym myśleć, dyskutować i... pamiętać.

Link

piątek, 04 maja 2007, namarginesie
Komentarze
2007/05/05 18:22:14
No, Amerykanie też niejedną poprawkę wprowadzili do swojej konstytucji.

Choć zgadzam się, że święto Konstytucji 3 Maja ma raczej ogólny wymiar symboliczny. Że Polacy zebrali się razem i po długim okresie zastoju i niemożności zdecydowali się coś sensownego zrobić. To pozytywne. Czczenie samej Konstytucji 3 Maja jako takiej oczywiście dziś nie miałoby sensu.
-
2007/05/06 00:47:16
Nie da się porównywać tych dwóch konstytucji, ponieważ dotyczyły dwóch zupełnie innych społeczeństw. Konstytucja 3 Maja była jednak pewnym kompromisem uwzględniającym sytuację ówczesną społeczną, religijną i gospodarczą. Pomimo tego i tak była zbyt rewolucyjna dla naszych sąsiadów. Twórcy Konstytucji USA takich ograniczeń nie mieli.